سب در مقام تادیب در مکاسب محرمه
19 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان

سب در مقام تادیب در مکاسب محرمه

مرحوم شیخ انصاری نوّر الله مرقده الشریف مرجع سب را به عرف حواله نموده و در طلیعه بحث به برخی اقوال در تعریف سب می پردازند:

قول اول مرحوم محقق کرکی رحمه الله در جامع المقاصد: « بإسناد ما یقتضی نقصه إلیه، مثل الوضیع و الناقص»

قول دوم مرحوم کاشف الغطاء در کتاب شرح قواعد آورده اند:« أنّ السبّ و الشتم بمعنی واحد»

قول سوم مرحوم به صاحب مفتاح الکرامه است که می فرمایند:« أنّ السبّ أن تصف الشخص بما هو إزراءٌ و نقص، فیدخل فی النقص کلُّ ما یوجب الأذی، کالقذف و الحقیر و الوضیع و الکلب و الکافر و المرتد، و التعبیر بشی ء من بلاء اللّه تعالی کالأجذم و الأبرص»

اما بررسی جواز یا عدم جواز سب در مقام تادیب

مرحوم شیخ در جمله ای کوتاه با استفاده از قیاس اولویت، جواز سب در مقام تادیب را اثبات می فرمایند:نعم لو قال السید ذلک(سب را) فی مقام التأدیب جاز(سب)؛ لفحوی جواز الضرب.

یلاحظ علیه:ممکن است بر کلام مرحوم شیخ رحمه الله اشکالاتی وارد گردد که در نهایت به عدم جواز سب در مقام تادیب دست یابیم:

اینکه ضرب و سب از دو جنس مختلف اند لذا اولویت قطعیه ای وجود ندارد چرا که الضرب للتادیب کمال عدل است اما سب و فحش دادن. ..

مرحوم سید محمد حسینی شیرازی رحمه الله نیز در کتاب ایصال الطالب الی المکاسب ج2، ص248 می فرمایند:« بان جواز الضرب لا فحوی له، و لذا یجوز ضرب الزوجة، و لا یجوز سبّها- فی مورد النشوز- فتأمل»

علی محمد مظفری